“وسواس” هم خود فرد مبتلا و هم اطرافیان او را آزار میدهد. برخی مبتلایان رفتار خود را عادی و متناسب تلقی میکنند و متوجه شدت علائم خود نیستند. شایعترین انواع وسواس، حساسیت به آلودگی، قرینگی، شک و چک کردن مکرر است. گاهی وسواس ها فکری و درون ذهن فرد مبتلا هستند مثل شمارش های بی دلیل و یا نگرانی مفرط از انجام یک رفتار خطرناک یا پرخاشگرانه
وسواس درمانهای موثر دارویی و غیر دارویی دارد. تاخیر، درمان را سختتر میکند.
دکتر محمدرضا کاظمي
فوق تخصص روانپزشکي کودکان و نوجوانان
اﺧﺘﻼﻝ ﻭﺳﻮاﺳﻲ ﺟﺒﺮﻱ, ﻣﻴﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻓﻘﻄ ﻭﺳﻮاﺱ ﻓﻜﺮﻱ, ﻳﺎ ﻓﻘﻄ ﻭﺳﻮاﺱ ﻋﻤﻠﻲ, و ﻳﺎ ﻫﺮﺩﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎﻫﻢ ﺩﺭ ﻓﺮﺩ اﻳﺠﺎﺩ ﺷﻮﺩ. ﻭﺳﻮاﺱ ﻓﻜﺮﻱ, ﻋﺒﺎﺭﺗﺴﺖ اﺯ ﻓﻜﺮ ﻳﺎ ﺣﺴﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺗﻜﺮاﺭﻱ, ﻣﺰاﺣﻢ و ﺁﺯاﺭﺩﻫﻨﺪﻩ ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﻓﺮﺩ ﻭاﺭﺩ ﻣﻴﺸﻮﺩ. ﻭﺳﻮاﺱ ﻋﻤﻠﻲ, ﻋﺒﺎﺭﺗﺴﺖ اﺯ ﺭﻓﺘﺎﺭﻱ ﺗﻜﺮاﺭﻱ و ﺁﮔﺎﻫﺎﻧﻪ ,اﻣﺎ ﻧﺎﺧﻮﺷﺎﻳﻨﺪ ﺑﺮاﻱ ﻓﺮﺩ, ﻛﻪ ﺑﺮاﻱ ﻛﺎﻫﺶ اﺿﻂﺮاﺏ ﺧﻮﺩ اﻧﺠﺎﻡ ﻣﻴﺪﻫﺪ. ﻣﺜﻞ ﺷﺴﺘﺸﻮﻱ ﻣﻜﺮﺭ ﺩﺳﺖ ﻳﺎ ﭼﻚ ﻛﺮﺩﻥ ﻣﻜﺮﺭ ﻗﻔﻠﻬﺎ.
و اﮔﺮ ﻓﺮﺩ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ اﻧﺠﺎﻡ ﻭﺳﻮاﺱ ﻋﻤﻠﻲ ﺧﻮﺩ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻛﻨﺪ, اﺿﻂﺮاﺑﺶ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ. ﺩﺭ اﻛﺜﺮ ﻣﺒﺘﻼﻳﺎﻥ,ﺷﺮﻭﻉ اﺧﺘﻼﻝ, ﻗﺒﻞ اﺯ ﺑﻴﺴﺖ و ﭘﻨﺞ ﺳﺎﻟﮕﻲ ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ. و ﻣﻴﺘﻮاﻧﺪ ﺩﺭ ﻛﻮﺩﻛﻲ ﻳﺎ ﻧﻮﺟﻮاﻧﻲ ﻫﻢ ﺷﺮﻭﻉ ﮔﺮﺩﺩ. ﻋﻼﻳﻢ ﺩﺭ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺯ ﻧﻴﻤﻲ اﺯ ﺑﻴﻤﺎﺭاﻥ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ و ﺑﻌﺪ اﺯ ﻳﻚ ﻭاﻗﻌﻪ ﭘﺮ اﺳﺘﺮﺱ ﻣﺜﻞ ﺣﺎﻣﻠﮕﻲ ﻳﺎ ﻣﺮﮒ ﻳﻜﻲ اﺯ ﺑﺴﺘﮕﺎﻥ, ﺷﺮﻭﻉ ﻣﻴﺸﻮﺩ.
اﺧﺘﻼﻝ ﻭﺳﻮاﺳﻲ ﺟﺒﺮی
ﻭﺳﻮاﺱ ﻓﻜﺮﻱ و ﻋﻤﻠﻲ ﺩﺭ ﺑﺰﺭﮔﺴﺎﻻﻥ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ ﭼﻬﺎﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﺩﻳﺪﻩ ﻣﻴﺸﻮﺩ :
* ﺁﻟﻮﺩﮔﻲ: ﺷﺴﺘﺸﻮﻱ ﻣﻜﺮﺭ ﻳﺎ اﺟﺘﻨﺎﺏ اﺯ ﭼﻴﺰﻱ ﻛﻪ ﻓﺮﺩ ﮔﻤﺎﻥ ﻣﻴﻜﻨﺪ ﺁﻟﻮﺩﻩ اﺳﺖ. ﻣﺜﻼ اﺯ ﺗﺮﺱ ﻣﻴﻜﺮﻭﺏ, ﺣﺘﻲ اﺯ ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺎﺭﺝ ﻧﻤﻴﺸﻮﺩ.
* ﺗﺮﺩﻳﺪ ﻣﺮﺿﻲ : ﻣﺜﻼ ﻓﺮﺩ ﻣﻴﺘﺮﺳﺪ ﻣﺒﺎﺩا اﺟﺎﻕ ﺭا ﺧﺎﻣﻮﺵ ﻧﻜﺮﺩﻩ ﺑﺎﺷﺪ. و ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ اﻳﻦ ﺗﺮﺱ, ﭼﻨﺪﺑﺎﺭ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮﻣﻴﮕﺮﺩﺩ ﺗﺎ ﺑﺒﻴﻨﺪ اﺟﺎﻕ ﺭا ﺧﺎﻣﻮﺵ ﻛﺮﺩﻩ ﻳﺎ ﻧﻪ.
* اﻓﻜﺎﺭ ﻣﺰاﺣﻢ : ﻓﺮﺩ ﻣﻜﺮﺭا ,ﺗﺼﻮﺭ اﻧﺠﺎﻡ ﻳﻚ ﻋﻤﻞ ﻛﻪ اﺯ ﻧﻆﺮ ﺧﻮﺩﺵ ﺷﺮﻡ ﺁﻭﺭ و ﺯﻧﻨﺪﻩ اﺳﺖ, ﻣﺜﻼ ﺗﺼﻮﺭ اﻳﻨﻜﻪ ﺩاﺭﺩ ﻋﻤﻞ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺁﻣﻴﺰي اﻧﺠﺎﻡ ﻣﻴﺪﻫﺪ, ﺩﺭ ﺫﻫﻨﺶ ﻭاﺭﺩ ﻣﻴﺸﻮﺩ.
* ﺗﻘﺎﺭﻥ : ﻟﺰﻭﻡ ﺭﻋﺎﻳﺖ ﺗﻘﺎﺭﻥ و ﺩﻗﺖ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺣﺪﻱ ﻛﻪ ﺩﭼﺎﺭ ﻛﻨﺪﻱ ﺯﻳﺎﺩ ﺩﺭﻛﺎﺭ ﻣﻴﺸﻮﺩ.ﻣﺜﻼ ﺳﺎﻋﺘﻬﺎ ﻭﻗﺖ ﺻﺮﻑ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﻳﻚ ﻭﻋﺪﻩ ﻏﺬا ﻳﺎ اﺻﻼﺡ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﻴﻜﻨﺪ.
ﻛﻨﺪﻥ ﻣﻮ ﻳﺎ ﻧﺎﺧﻦ ﺟﻮﻳﺪﻥ ﻫﻢ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻧﻮﻋﻲ اﺧﺘﻼﻝ ﻭﺳﻮاﺳﻲ ﺟﺒﺮﻱ ﺑﺎﺷﺪ . اﻏﻠﺐ ﺑﻴﻤﺎﺭاﻥ ﻣﺒﺘﻼ, ﻣﻴﻜﻮﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﻋﻼﻳﻢ ﺧﻮﺩ ﺭا اﺯ ﺩﻳﮕﺮاﻥ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﻛﻨﻨﺪ. و ﺑﻬﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﺑﺎ ﭘﻨﺞ ﺗﺎ ﺩﻩ ﺳﺎﻝ ﺗﺎﺧﻴﺮ, ﺑﻪ ﺭﻭاﻧﭙﺰﺷﻚ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻣﻴﻜﻨﻨﺪ. اﻣﺮﻭﺯﻩ ﺩﺭﻣﺎﻧﻬﺎﻱ ﺩاﺭﻭﻳﻲ و ﺭﻓﺘﺎﺭﻱ ﺑﺮاﻱ اﻳﻦ اﺧﺘﻼﻝ ﺭاﻳﺞ ﺷﺪﻩ و ﺩﺭ ﻣﻂﺎﻟﻌﺎﺕ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﮔﺸﺘﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ,ﺑﺎ ﺩاﺭﻭ ﺩﺭﻣﺎﻧﻲ, ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺩﺭﻣﺎﻧﻲ , ﻳﺎ ﺗﺮﻛﻴﺐ اﻳﻦ ﺩﻭ, اﺯ ﻋﻼﻳﻢ ﺑﻴﻤﺎﺭاﻥ ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﺧﺘﻼﻝ ﻭﺳﻮاﺳﻲ – ﺟﺒﺮﻱ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﻣﻮﺛﺮ و ﭼﺸﻤﮕﻴﺮﻱ ﻛﺎﺳﺘﻪ ﻣﻴﺸﻮﺩ. ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻓﺮﺩ ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﺧﺘﻼﻝ ﻭﺳﻮاﺳﻲ ﺟﺒﺮﻱ, اﺯ ﻛﻨﺎﺭ ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﻭﺳﻮاﺳﻬﺎ اﻛﺮاﻩ ﺩاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. و ﺩﺭ ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺼﺮﻑ ﺩاﺭﻭ و ﻫﺮ اﻗﺪاﻡ ﺩﺭﻣﺎﻧﻲ ﻧﻴﺰ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻛﻨﺪ.ﻛﻪ ﺩﺭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ اﺯ ﻣﺒﺘﻼﻳﺎﻥ ﺩﻳﺪﻩ ﻣﻴﺸﻮﺩ و اﻣﺮﻳﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺭﻭاﻧﭙﺰﺷﻚ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﻮﺩ ﺗﺎ ﻋﻠﺖ ﺁﻥ ﺑﺮﺭﺳﻲ و ﺑﺮﻃﺮﻑ ﮔﺮﺩﺩ. و ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﻮﺩ ﻛﻪ اﺯ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﺭﻭاﻧﭙﺰﺷﻚ ﺧﻮﺩﺩاﺭﻱ ﻛﺮﺩﻩ ﻳﺎ ﺩﺭﻣﺎﻥ ﺭا ﻧﻴﻤﻪ ﻛﺎﺭﻩ ﺭﻫﺎ ﻛﻨﺪ. ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﻋﺪﻡ ﺩﺭﻣﺎﻥ اﺧﺘﻼﻝ ﻭﺳﻮاﺳﻲ ﺟﺒﺮﻱ, ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻓﺮﺩ ﻣﺒﺘﻼ ﺩﭼﺎﺭ اﻓﺴﺮﺩﮔﻲ ﺷﺪﻳﺪ ﻧﻴﺰ ﺑﮕﺮﺩﺩ. و ﻋﻤﻠﻜﺮﺩ ﻭﻱ اﺯ ﻧﻆﺮ ﺷﻐﻠﻲ , ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ, و ﺭﻭاﺑﻄ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ, ﺩﭼﺎﺭ ﻣﺸﻜﻼﺕ ﺟﺪﻱ ﺷﻮﺩ.
دکتر محمدرضا کاظمي
فوق تخصص روانپزشکي کودکان و نوجوانان
