اسباببازی مناسب برای کودکان
اسباببازی مناسب برای کودکان
از بدو تولد تا ششماهگی
– بازى بدنى که حتى در نخستین ماهها آغاز مىشود، عمدتاً به رشد و تکامل اعمال حرکتى درشت مانند کنترل اندامها تنه و سر کمک مىکند. کودک، در ماه اول و دوم پس از تولد، به فعالیتهاى عضلانی، لگد زدن، برگشتن، غلت زدن، تکان دادن دستها و سایر حرکات شناختهیٔ بدنى علاقه دارد.
– کودک در یک ماهگى جغجغه را لمس مىکند و زود مىاندازد.
– کودک در دو و نیم ماهگى مىتواند جغجغه را تکان دهد و یکى از سرگرمىهاى او بیرون آوردن صداهاى مختلف از حنجره است.
– از حدود ۲ یا ۳ ماهگى بازى اکتشافى که بهصورت بازى با انگشتان است آغاز مىشود.
– کودک از ۱ تا ۴ ماهگى صدا و رنگ را کشف مىکند و هنگامى به اسباببازى نگاه خواهد کرد که اسباببازى در معرض دید او قرار بگیرد. از سهماهگى به بعد علاقهٔ کودک به اسباببازى شدیدتر خواهد شد و کودک خواهد کوشید، با حرکت هر دو دست، اسباببازى را به سوى خود بکشد و با آن تماس یابد. در چنین سنی، مىتوان جسمى حرکتکننده را به تختخواب بچه آویخت و تصاویر رنگى در اتاق او قرار داد. اسباببازى یا جغجغهاى به آرامى در کنار چشمان کودک حرکت دهید، بهطورىکه چشمان او مسیر حرکت اسباببازى را دنبال کند. به کودک اجازه دهید شیئی (جغجغه، پیمانهٔ پلاستیکى و …) را که در دستان او هست چنگ بزند، به صدا درآورد و آن را تکان دهد. این کار باعث سرگرمى کودک مىشود.
– کودک در چهار و نیم ماهگى هر شىء را که مىبیند و در دسترس او قرار دارد، برمىدارد، بهطرف دهان مىبرد، مىمکد، تکان مىدهد و پرت مىکند. اشیاء مختلفى (مانند قطعات و پیمانهها …) در اختیار او قرار دهید تا آنها را بگیرد. کودک احتمالاً دوست دارد این اشیاء را به دهان ببرد، بنابراین، از تمیز بودن و اندازهٔ آنها که امکان بلعیدن آنها وجود نداشته باشد، اطمینان پیدا کند. جغجغهاى را پشت سر کودک تکان دهید تا امکان برگشتن و گرفتن آن را بیابد.
– در پنجماهگى بررسى اسباببازىها با چشم، خیره شدن به دستها و زیاد شدن حرکات صدایى باعث تفریح و لذت کودک است.
در پنجماهگی، وقتى که مکعبى در دسترس کودک قرار مىگیرد، به آن نگاهى مىکند و با خوشحالى آن را مىگیرد.
از شش ماهگی
– در ماه ششم خندیدن، پرتاب کردن اسباببازىها و لذت بردن از صداى به زمین خوردن آنها و کشیدن اسباببازىها به طرف خود، اگر به نخ بسته شده باشند، کودک را به وجد مىآورد.
۱. کودک در ششماهگی، به مدت پنج الى ده دقیقه مىتواند خودش را با اسباببازىهاى خود سرگرم کند.
۲. در ششماهگى علاقهٔ فراوانى دارد که به همه چیز دست بزند. مىخواهد همه چیز را در دهان بگذارد. اسباببازىها را از طریق نگاه کردن، لمس کردن، به دهان گذاشتن و زمین زدن کشف کند. بنابراین، اجازه دهید کودک با وسایل معمولى مثل بشقاب، قابلمه، قاشق، روزنامه، پارچه و … خانه بازى کند.
۳. کودک در ششماهگى صورت خود را با کشیدن ملحفه مخفى مىکند و سپس آن را کنار مىزند.
– در هفتماهگی، دستکارى اشیای محیط زندگی، مچاله کردن کاغذ، بازى با قاشق و فنجان، برداشتن کلاه از سر، پایین کشیدن جورابهاى خود، بازى با آب، اگر در طشت ریخته شود، خنده و دست تکان دادن و فریاد کشیدن در مقابل افراد آشنا و سر را براى مخفى شدن و بازى کردن، گرداندن، از انواع بازىهاى این سن است.
۱. در هفتماهگى کودک مىتواند اسباببازى را از یک دست به دست دیگر بدهد؛ اسباببازى را بیندازد و نگاه کند که کجا مىافتد؛ اسباببازى را بر روى سطحى که تولید صدا مىکند به حرکت درآورد و از میان اسباببازىها، اسباببازىهاى حرکتدار و صدادار را ترجیح مىدهد. اسباببازىهاى هلدادنى یا کشیدنى را با یک تکه نخ طورى متصل کنید که کودک بتواند آن را در طول اتاق، میز یا تختخواب بکشد.
۲. در هفتماهگى دست خود را زیر شیر آب مىگیرد و از ریزش آب بر روى دست خود خوشش مىآید و لذت فراوان مىبرد.
۳. بازى تقلیدى مانند تقلید از آهنگ صداى مادر و سایر پستانداران در هفت تا هشتماهگى آشکارا مشاهدهشدنى است. با کودک حرف بزنید و صداى او را تقلید کنید؛ بهویژه وقتى که به او غذا مىدهید یا لباس او را تعویض مىکنید، دربارهٔ غذا و لباس با او حرف بزنید؛ مثلاً بگوئید: ‘حالا دکمه رو مىبندم.’ دربارهٔ تصاویرى که او مىبیند با او حرف بزنید، از طرز سخن گفتن بچگانه استفاده نکنید. هنگام حرف زدن مستقیماً به بچه نگاه و از جملات کامل و درست استفاده کنید.
دکتر محمدرضا کاظمی
فوق تخصص روانپزشکی کودکان و نوجوانان
